Rozporządzenie EUDR zmieni zasady gry na europejskim rynku drewna. Firmy, które już dziś współpracują z certyfikowanymi dostawcami, będą miały znacznie łatwiejszy start.
Nowa rzeczywistość regulacyjna
Unia Europejska wprowadza jedne z najbardziej ambitnych regulacji środowiskowych dotyczących handlu drewnem. Rozporządzenie w sprawie produktów wolnych od wylesiania (EUDR – EU Deforestation Regulation) wchodzi w życie 30 grudnia 2026 roku dla dużych i średnich przedsiębiorstw. Mikro i małe firmy mają czas do 30 czerwca 2027 roku.
Co to oznacza w praktyce? Każda firma wprowadzająca drewno lub produkty drewnopochodne na rynek UE będzie musiała udowodnić, że surowiec:
- nie pochodzi z terenów, które uległy wylesieniu po 31 grudnia 2020 roku,
- został pozyskany zgodnie z prawem kraju pochodzenia,
- posiada pełną dokumentację łańcucha dostaw, włącznie z danymi geolokalizacyjnymi działek leśnych.
To nie są deklaratywne wymogi. EUDR wprowadza obowiązek składania elektronicznych oświadczeń należytej staranności (Due Diligence Statement) w unijnym systemie informatycznym – bez tego produkty nie mogą legalnie trafić na rynek.
Polska i Niemcy jako kraje niskiego ryzyka
W maju 2025 roku Komisja Europejska opublikowała pierwszą oficjalną klasyfikację krajów według poziomu ryzyka wylesiania. Wszystkie państwa członkowskie UE, w tym Polska i Niemcy, zostały zakwalifikowane jako kraje niskiego ryzyka.
Co to oznacza dla kupujących drewno z tych źródeł?
Operatorzy pozyskujący surowiec z krajów niskiego ryzyka mogą stosować uproszczoną procedurę należytej staranności. Nie muszą przeprowadzać pełnej oceny ryzyka ani wdrażać środków jego ograniczania – pod warunkiem, że nie istnieje ryzyko mieszania materiału z innych źródeł.
Uwaga: uproszczenie nie oznacza zwolnienia z obowiązków. Nadal wymagane jest:
- gromadzenie wszystkich informacji określonych w art. 9 EUDR (w tym współrzędne GPS działek),
- składanie oświadczeń Due Diligence w systemie UE,
- przechowywanie dokumentacji przez 5 lat,
- gotowość do kontroli ze strony właściwych organów.
Klasyfikacja krajów będzie aktualizowana – pierwsza rewizja planowana jest na 2026 rok na podstawie nowych danych FAO.
PEFC i EUDR – co łączy certyfikację z nowymi przepisami
Certyfikacja PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) nie daje automatycznej zgodności z EUDR. Żaden certyfikat sam w sobie nie zwalnia z obowiązku należytej staranności. Jednak firmy posiadające certyfikat PEFC Chain of Custody mają znacznie lepszą pozycję wyjściową.
Dlaczego?
Po pierwsze, standardy PEFC od lat wymagają dokumentowania pochodzenia drewna, legalności pozyskania i zrównoważonej gospodarki leśnej. To fundamenty, na których opiera się również EUDR.
Po drugie, PEFC opracował dedykowany moduł EUDR Due Diligence System (DDS), który pomaga certyfikowanym firmom wykazać zgodność z rozporządzeniem. Moduł przekłada złożone wymogi EUDR na konkretne, zrozumiałe kroki – używając języka i procedur znanych z dotychczasowej certyfikacji.
Po trzecie, certyfikowani dostawcy dysponują już systemami identyfikowalności surowca. Gromadzenie danych geolokalizacyjnych, weryfikacja dokumentów, audyty zewnętrzne – to elementy, które dla firm bez certyfikacji będą nowością wymagającą budowania od zera.
PEFC nawiązał również partnerstwa z dostawcami technologii satelitarnej i systemów informatycznych (LiveEO, Osapiens, TimberID, Timbeter), którzy oferują narzędzia do automatycznej analizy wylesiania i zarządzania oświadczeniami Due Diligence.
Co to oznacza dla kupujących drewno
Jeśli prowadzisz tartak, zakład produkcji palet, fabrykę mebli lub inny biznes przetwarzający drewno, EUDR dotyczy Cię bezpośrednio. Nawet jeśli sam nie importujesz surowca, odpowiadasz za to, czy produkty w Twoim łańcuchu dostaw spełniają wymogi rozporządzenia.
Wybór dostawcy staje się decyzją strategiczną.
Współpraca z certyfikowanym dostawcą oznacza:
- dostęp do udokumentowanego łańcucha dostaw od lasu do Twojej bramy,
- pewność, że surowiec pochodzi ze zrównoważonych źródeł,
- wsparcie w gromadzeniu danych wymaganych przez EUDR,
- mniejsze ryzyko podczas kontroli właściwych organów,
- ochronę reputacji firmy w oczach klientów i partnerów biznesowych.
Współpraca z dostawcą bez certyfikacji oznacza:
- konieczność samodzielnej weryfikacji całego łańcucha dostaw,
- ryzyko luk w dokumentacji i problemów z geolokalizacją,
- większe obciążenie administracyjne po Twojej stronie,
- potencjalne opóźnienia w dostawach, gdy brakuje wymaganych danych.
Warto pamiętać, że organy kontrolne w krajach UE będą przeprowadzać coroczne inspekcje – 1% operatorów w przypadku krajów niskiego ryzyka, 3% dla standardowego ryzyka, 9% dla wysokiego. Kary za nieprzestrzeganie przepisów mogą obejmować konfiskatę towarów, grzywny proporcjonalne do wartości produktów, a w skrajnych przypadkach – wykluczenie z rynku.
Jak przygotować się już teraz
Do wejścia w życie EUDR dla dużych firm pozostało niespełna 12 miesięcy. Dla mniejszych przedsiębiorstw – półtora roku. To pozornie dużo czasu, ale budowanie systemów zgodności wymaga planowania.
Krok 1: Zidentyfikuj swoją rolę w łańcuchu dostaw
Czy jesteś operatorem (pierwsza firma wprowadzająca produkt na rynek UE), czy traderem (kupujesz i sprzedajesz produkty już obecne na rynku)? Od tego zależy zakres Twoich obowiązków.
Krok 2: Przeanalizuj obecnych dostawców
Czy posiadają certyfikaty PEFC lub FSC? Czy są w stanie dostarczyć dane geolokalizacyjne działek, z których pochodzi drewno? Czy mają systemy identyfikowalności surowca?
Krok 3: Rozpocznij rozmowy o EUDR
Zapytaj dostawców o ich przygotowanie do nowych wymogów. Sprawdź, czy planują wdrożenie modułu PEFC EUDR DDS lub innych rozwiązań wspierających zgodność.
Krok 4: Rozważ dywersyfikację źródeł
Jeśli Twoi obecni dostawcy nie są gotowi na EUDR, zacznij szukać alternatyw. Certyfikowani dostawcy z krajów niskiego ryzyka (jak Polska czy Niemcy) oferują najprostszą ścieżkę do zgodności.
Krok 5: Zapoznaj się z systemem informatycznym UE
Komisja Europejska udostępnia platformę do składania oświadczeń Due Diligence. Warto poznać jej działanie przed terminem wejścia przepisów w życie.
Podsumowanie
EUDR to nie kolejna biurokratyczna formalność, którą można zignorować lub obejść. To fundamentalna zmiana w sposobie, w jaki Europa podchodzi do handlu drewnem – z naciskiem na pełną przejrzystość łańcucha dostaw i udowodnioną legalność każdej partii surowca.
Firmy, które od lat inwestowały w certyfikację i systemy identyfikowalności, będą miały przewagę konkurencyjną. Te, które odkładały te kwestie na później, staną przed koniecznością szybkiego nadrobienia zaległości.
Pochodzenie drewna przestaje być kwestią marketingową. Staje się wymogiem prawnym, od którego zależy możliwość prowadzenia działalności na rynku unijnym.
MJ Wood jako certyfikowany dostawca drewna iglastego z rynków polskiego i niemieckiego jest przygotowany na wymogi EUDR. Oferujemy surowiec z udokumentowanym pochodzeniem, certyfikatem PEFC i pełnym wsparciem w zakresie dokumentacji wymaganej przez nowe przepisy.
Masz pytania dotyczące EUDR i Twoich dostaw drewna? Skontaktuj się z nami:
- Telefon: +48 518 100 165
- E-mail: office@mjwood.eu
Artykuł przygotowany w styczniu 2026 r. na podstawie aktualnego stanu prawnego. Informacje mogą ulec zmianie wraz z publikacją kolejnych wytycznych Komisji Europejskiej.